ONA GİDİNİZ
Fatih, İstanbul’u ele geçirdiği zaman, yirmi iki yaşında bir delikanlıydı. 1453 yılının 29 Mayıs günü, at üstünde İstanbul’a ilk girdiği ve caddelerden geçtiği sırada yanında öğretmeni, Akşemsettin’de vardı. İstanbul’daki Bizanslı kızlar yol boyunca dizilmiş, Fatih’e çiçekler sunmak istiyorlardı. Fakat ihtiyar, beyaz sakallı Akşemsettin’i padişah sanarak ikramları hep ona yapıyorlardı. İhtiyar öğretmen de onlara Fatih’i işaret ediyordu.
−Hayır, ben padişah değilim. Padişah odur. Ona gidiniz, ona veriniz, diyordu.
Genç padişah ise öğretmeninin bu davranışına, büyük bir saygı ve değerbilirlikle cevap veriyordu:
−Siz yine ona gidiniz. Padişah benim ama o da benim öğretmenimdir, diyor ve ağırbaşlılıkla gülümsüyordu. Enver Naci GÖKŞEN

1. Yukarıdaki metne göre aşağıdaki hikâye haritasını tamamlayınız. 10p

2. -lük, – lı , -sız, -cu eklerinden uygun olanlarını aşağıdaki boşluklara yazınız. 4p
 Kapı…. her gün bize süt getiriyor.
 Kardeşim ağladığı zaman çok sevim….. oluyor.
 Onu bugün üzüntü….. bir halde gördüm.
Ayşe’nin, Ahmet’e aldığı kalem….. çok beğenildi.

3. Aşağıdaki tümceleri, noktalı yerlere adın durum eklerini yazarak tamamlayınız. 4p
 Merve’….. annesi pazar……. çanta almış.
 Dün gece Ebrular….. kaldı.
 Ağacın dalları….. kuşlar konmuştu.
 Masa….. toplarken annem….. yardım ederim.

4. Aşağıdaki fıkrayı okuyunuz. Parantez içine uygun noktalama işaretini koyunuz. 10p
Nasrettin Hoca bir gün oturduğu yerde kendi kendine söylenmiş( )
( ) Ah( ) Bir tarhana çorbası olsa da içsem.
Tam o sırada elinde tabakla komşunun kızı gelmiş. Şöyle demiş( )
( )Sizde tarhana çorbası varmış( ) Annem hasta oldu. Bir tabak çorba verir misiniz( )
Hoca( )
( )Vay canına( ) Aklından geçirmeye bile gelmiyor. Hemen kokusunu alıyorlar.
5. Aşağıdaki sözcükleri gerçek ve mecaz anlamları ile birer cümlede kullanınız. 12p

(gerçek) ………………………………………………………………………………………………………………………………………….
acı 
(mecaz) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………

(gerçek) …………………………………………………………………………………………………………………………………………
derin 
(mecaz) …………………………………………………………………………………………………………………………………………

6. “Babam… dün gece Ankara’…. alıp Bursa’…. götürmüşler.” cümlesindeki boş bırakılan yerlere aşağıdaki şıklardan hangisindeki ekler sırasıyla getirilirse anlam bozulmaz? 4p
a- ) –dan, -yı, -dan b- ) –ı, -dan, -ya
c- ) –lar, -yı, -dan d- ) –ın, -dan, -dan

7. -peynir-ekmek, elinde, geçene, bakardı, gelene
1 2 3 4 5
Yukarıdaki kelimelerle anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturulursa sıralama nasıl olur? 4p
a- ) 2 – 3 – 4 – 5 b- ) 4 – 5 – 2 – 3 – 1
c- ) 2 – 1 – 5 – 3 – 4 d- ) 2 – 5 – 1 – 4 – 3

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sebep – sonuç ilişkisi belirtilmemiştir? 4p
a- ) Eve kadar yürüdüm çünkü son otobüsü de kaçırdım.
b- ) Soba yanarken kardeşim uyuyordu..
c- ) Cüzdanımı unuttuğum için alışveriş yapamadım
d- ) Çocuğunun ağlaması annesini dertlendirmişti.

9. Aşağıdaki kelimelerden hangisi sözlükte diğerlerinden sonra gelir? 4p
a- ) zaman b- ) zeytin
c- ) zemin d- ) zincir

10. Aşağıdakilerden hangisi öznel yargıdır? 4p
a- ) Telefon iletişim aracıdır.
b- ) Spor yapmak başarıyı artırır.
c- ) Ay, gece vakti daha iyi görünür
d- ) Kış mevsiminde geceler uzundur.

11. “Yaşamak” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde, “oturmak” anlamında kullanılmıştır? 4p
a- ) Köydeki Hasan dede yaşıyor mu?
b- ) Çok yaşayan değil çok gezen bilir.
c- ) Çanakkale’de yaşayan akrabalarımız var.
d- ) Onun anısı hep kalbimizde yaşayacak.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylem henüz gerçekleşmemiştir? 4p
a- ) Oturduğumuz mahallenin sokakları onarıldı.
b- ) Futbol sahamız önümüzdeki hafta açılacak.
c- ) Suçlular iki gün içinde yakalandı.
d- ) Dede, torunlarına güzel bir masal anlatmış.

13. “Tüh, onun burada olduğunu bilseydim; asla içeri girmezdim.” cümlesinde aşağıdaki hangi duygu hâkimdir? 4p
a- ) pişmanlık b- ) üzüntü
c- ) heyecan d- ) öfke

14. Aşağıdaki tümcelerden hangisinde ön ad (sıfat) yoktur? 4p
a- ) Sıcacık çay içmek istiyorum. b- ) İki şişe süt içtim.
c- ) Kendime yeni silgi aldım. d- ) Okuduğu kitabı hiç anlamadı.

15. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi büyük ünlü uyumuna uyar? 4p
a- ) öğrenci b- ) melodi
c- ) sinema d- ) kardeş

16. ”Yıkmak“ sözcüğü aşağıdaki cümlelerden hangisinde mecaz anlamıyla kullanılmıştır? 4p
a- ) Kumdan yapılan kaleyi dalgalar yıktı
b- ) Caddeye bakan bahçe duvarını yıktık.
c- ) Yaşadığı son olaylar onu yıktı.
d- ) Güreşçi rakibini yere yıktı.

17. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi somut isimdir? 4p
a- ) Sis b- ) Düşünce
c- ) Heves d- ) Üzüntü

18. “Gül” kelimesi hangi cümlede farklı anlamda kullanılmıştır? 4p
a- ) Bana bakarak güldü. b- ) Alay edercesine güldü.
c- ) Her söylenene gülünmez. d- ) Bahçedeki gül kurumuş.

19. “Avcılar, kuş sesleriyle erkenden uyanmışlardı.” Bu cümlede aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur? 4p
a- ) Kimler? b- ) Ne zaman?
c- ) Neyi? d- ) Ne ile?

20. Aşağıdakilerin hangisinde virgül (,) kaldırılırsa cümlenin anlamı değişir? 4p
a- ) Küçük, satıcıyla çok konuştu.
b- ) Ağaçlar, çiçek açmaya başladı.
c- ) Evren, bilmediğimiz sırlarla doludur.
d- ) Komşum, evinin önünü süpürdü.

indir

İkizdere, Rize’nin ilçelerinden biri. Bu ilçenin en belirgin özelliği yükseklerde bir vadide kurulmuş olması. İlçe, genellikle dağınık bir yerleşim düzeni hakim. Burada yaklaşık yedi bin beş yüz kişi yaşıyor. Ancak yayla mevsiminin gelmesiyle ilçe nüfusu otuz-otuz beş bine çıkıyor. Çünkü gurbetçiler buradaki yaylalarda memleket hasreti gideriyor. Kaldırımdan pek çok yaya geçiyordu. Bir bey( )
( )Durun bakalım yumurcaklar( )diye bağırdı( )
Tam bu sırada yolun öbür tarafından gelen keskin bir çığlık işitildi. Şapkasını kaybetmiş yaşlı bir adam( ) yüzünü elleriyle kapatmıştı. Yanındaki çocuk da:
-İmdat ( ) diye bağırıyordu.

* 1. 2. soruları paragrafa göre cevaplayınız.

1. İkizdere ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
a- ) Coğrafi özelliklene
b- ) Nüfus durumuna
c- ) Doğa sporuna uygun bir olduğuna
d- ) Yerleşim biçimine

2. İkizdere’nin en belirgin özelliği nedir?
a- ) Yayla olması
b- ) Yayla mevsiminde nüfusun çok artması
c- ) Yerleşim düzeninin dağınık olması
d- ) Yükseklerde bir vadide kurulmuş olması

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelime gerçek anlamında kullanılmıştır?
a- ) İlk karşılaşmamızda çok sıcak davranmıştı.
b- ) Çok sürükleyici bir film izledim.
c- ) Babamın, dedeme karşı her zaman derin bir saygısı vardı.
d- ) Soğuk bir kış günü yola çıkmıştık.

4. ”İşlerini her zaman gelişigüzel yapmayı adet edinmiş bir insan nasıl başarılı olabilir ki…” Cümlesinde ”gelişigüzel” Sözünün yerine aşağıdakilerden hangisi getirilemez?
a- ) yarım yamalak b- ) üstünkörü
c- ) baştan savma d- ) titiz

5. “Dükkanda işim biter bitmez eve geleceğim.”
1 2 3 4
Yukarıdaki cümlede numaralı ifadelerin hangisinde HEMEN anlamı vardır?
a- ) 1 b- ) 2 c- ) 3 d- ) 4

6. Yukarıdaki parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla hangi seçenekteki noktalama işaretleri getirilmelidir?
a- ) (: ) (- ) (,) (.) (,) ( ! )
b- ) (; ) ( – ) (,) (: ) (,) ( ! )
c- ) (: ) ( -) (.) (.) (;) (!)
d- ) (;) (-) (,) (.) (,) (! )

7. “taşımak“ kelimesi hangi cümlede üstünde bulundurmak anlamında kullanılmıştır?
a- ) Her gün on kilometre uzaktan su taşıyorum.
b- ) Yanımda cüzdan taşımayı pek sevmem.
c- ) Çarşıda ne varsa hepsini eve taşıdı.
d- ) Oradan oraya laf taşıyan insanları hiç sevmem.

8. ”Evden çıktım, otobüs durağına doğru………………..” Cümlesindeki boşluğa hangi kelime getirilemez?
a- ) yürüdüm b- ) ilerledim
c- ) baktım d- ) durdum

9. Aşağıdaki kelimelerden hangisinin eş seslisi yoktur?
a- ) asma b- ) boz c- ) ufak d- ) gül

10. Aşağıdaki kelimelerden hangisi “hava” kelimesinin önüne getirildiğinde anlamlı bir ifade oluşmaz?
a- ) açık b- ) yeni c- ) kapalı D)sisli

“Yaklaşık……………………saat süren yolculuktan sonra eve vardık. Adam eline…………bir testi alıp su getirmeye gitti. Buraya yerleşeli……………….yıllar oldu. …………..günler geride kaldı.”
11. Yukarıdaki cümlelerdeki boşluklara aşağıdaki kelimelerden hangilerinin getirilmesi uygun olur?
a- ) yedi- boş- uzun- zor
b- ) yedi- dolu- kısa- zor
c- ) yarım- boş- kısa- uzun
d- ) beş- kırık- az- zor

12. Eğer başarılı olmak için çok çalışıyorum.
1 2 3 4
Yukarıdaki cümlenin anlamını numaralı cümlelerden hangisi bozmaktadır?
a- ) 1 b- ) 2 c- ) 3 d- ) 4

13. Aşağıdaki kelime çiftlerinden hangisi anlam ilişkisi yönüyle diğerlerinden farklıdır?
a- ) bahsetmek – söz etmek
b- ) Alem – dünya
c- ) gövde – beden
d- ) yalın – gösterişli

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?
a- ) Bir şehzade çıktı öteden yiğitmi yiğit.
b- ) Kimsede beş kuruş yok ki onlardan borç isteyelim.
c- ) Akıllı insan başkalarının akılına da değer verir.
d- ) Senden aldığım kitabı iki gün sonra vericeğim.

15. Aşağıdakilerin hangisinde, ayraçla belirtilen yere virgül(,) getirilemez?
a- ) O senindir( ) üzülme sakın.
b- ) Koşan elbet varır( ) düşen kalkar.
c- ) Kara taştan su damla ( ) damla akar.
d- ) Varsın uçsun( ) bugün değilse yarın.

16. Aşağıdaki atasözlerinden hangisinin konusu diğerlerinden farklıdır?
a- ) Ağaç yaprağıyla gürler.
b- ) Yalnız taştan duvar olmaz.
c- ) El elden üstündür.
d- ) Bir elin nesi var, iki elin sesi var.

“Arabasıyla………istasyona gönderdi.
……..beni aldılar, yataklı trende……için ayrılan yere yerleştirdiler.Bir demir yolu görevlisi ne ihtiyacım olursa…………..bildirmemi istedi.”
17. Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi seçenekteki kelimelerin getirilmesi uygun olur?
a- ) beni-orada-benim-ona
b- ) ona-bura-benim-ona
c- ) beni-burada-onun- ona
d- ) onu-orada-benim-bana

18. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangisi terim anlamında kullanılmıştır?
a- ) Yaşamaya en uygun gezegen Dünya’dır.
b- ) Kardeşim küçük dünyasına her şeyi sığdırıyor.
c- ) Televizyonda film yıldızları görebilirsin.
d- ) Barış Manço büyük bir sanat yıldızıdır.

19. Aşağıdakilerden hangisi hikaye unsurlarından biri değildir?
a- ) zaman b- ) yer c- ) durum d- ) olay

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “nasıl?“ sorusunun cevabı vardır?
a- ) Balkondaki çamaşırları topladı.
b- ) Buraya yerleşeli uzun zaman oldu.
c- ) Merdivenlerden yavaşça indi.
d- ) İsteklerimizin hepsi gerçekleşmişti.

indir

Bir Hastalığın Yenilişi
Jozef adlı bir çocuğu, bir köpek ısırmıştı. Bir duvar ustası, onu hemen Doktor Veber’e götürdü. Doktor çocuğun anne ve babasına haber verdi. Onlar da geldiler.
Kısa bir araştırmadan sonra, çocuğu ısıran köpeğin kuduz olduğu anlaşıldı. Çocuğun anne ve babası gibi doktorlar da çok üzüldü. Çünkü kuduzdan kurtulmak mümkün değildi. Ancak doktor, Pastör adlı bir bilim adamının kuduz aşısı ile ilgili çalışmalar yaptığını okumuştu. Ama çalışmaların hangi aşamada olduğunu bilmiyordu. Yapacak başka bir şey olmadığını düşünen doktor, küçük Jozef’i Paris’te oturan Pastör’e gönderdi.
Pastör; tavuk kolerası, koyunları yok eden şarbon gibi hastalıkların mikroplarını bulmuş, onları yenmişti. Daha sonra kuduz hastalığını incelemiş, bu hastalığın aşısını da bulmuştu. Ancak bu aşıyı henüz insanlar üzerinde hiç denememişti.
Pastör, bu düşünceler içindeyken, kuduz bir köpeğin on dört yerinden ısırdığı küçük Jozef çıkageldi. Pastör, bu yavrunun yaralarını görünce çok üzüldü. Aynı günün akşamı içi içini yiyerek küçük Jozef’e ilk aşıyı yaptı. Fakat Pastör içinde uykusuz geceler başladı. Ya küçük Jozef ölürse? Ancak Pastör son aşıyı da yaptı ve uzun bir bekleyişin sonunda küçük Jozef’in iyileştiğini gördü. Demek, Pastör’ün bulduğu aşı insanlar üzerinde de başarılı olmuştu.
Pastör’ün buluşu, dünyanın dört bir yanında yankılar uyandırmıştı. Her ülkeden kuduz hastalığına yakalananlar akın akın Paris’e geliyordu. Bütün dünya Pastör’ü ve onun başarısını selamlıyordu.
Orhan ASENA
* İlk beş soruyu parçaya göre cevaplandırınız.

1. Küçük Josef’in başına hangi kötü olay gelmiş?

2. Pastör, hangi hastalıklar üzerinde çalışmalar yapıyormuş?

3. Pastör, küçük Jozef’e aşıyı yaptıktan sonra niçin endişelenmiş?

4. Pastör’ün bu buluşu tüm dünyada nasıl karşılanmış?

5. Aşağıdaki kelimeleri cümlede kullanınız.

Bilim adamı:

Buluş:

Mikrop:

6. Aşağıdaki tabloyu uygun şekilde doldurunuz.
kelimeler -lık -li -sız -cı
Odun
Şeker
Göz
ayakkabı
7. “Abanın kadri yağmurda belli olur.” Atasözünün anlamını açıklayınız.

8. Aşağıdakilerden hangisi atasözlerinin özelliklerinden değildir?
a- ) Kalıplaşmış sözlerdir.
b- ) Hiçbir kelimesi değiştirilemez.
c- ) Söyleyeni bellidir.
d- ) Öğüt verici sözlerdir.

9. Aşağıdaki atasözlerinden hangisi “ zahmet çekilmeden hiçbir şey elde edilmez” anlamında kullanılan bir atasözüdür?
a- ) Lafla peynir gemisi yürümez.
b- ) Haydan gelen huya gider.
c- ) Paça ıslanmadan balık tutulmaz.
d- ) Irmaktan geçerken at değiştirilmez.

10. Aşağıdaki deyimlerden hangisi anlamca diğerlerinden farklıdır?
a- ) Gözü dönmek b- ) Küplere binmek
c- ) Tepesi atmak d- ) Dolap çevirmek.

11. Birden çok yapım eki almış kelime hangisidir?
a- ) tamirci b- ) Kitapçılık
c- ) Arabalı d- ) bilgiç

12. “uçmak” kelimesi hangi cümlede gerçek anlamıyla kullanılmıştır?
a- ) Kuş aniden uçtu gitti. b- ) Bu elbisenin rengi uçmuş.
c- ) Bina havaya uçmuş. d- ) Sevinçten havalara uçtu.

13. Aşağıdaki cümlelerden hangisi nesnel yargı bildirir?
a- ) Bu gün benim için çok sıkıcı geçiyor.
b- ) Marttan sonra nisan gelir.
c- ) Bu kitap çok sürükleyici.
d- ) Saçının yeni rengi sana hiç yakışmamış.

* İlk 7 soru 10 puan, diğerleri 5’er puandır. Başarılar…..

indir

indir

2007-20008 ÖĞRETİM YILI GÜZELTEPE İLKÖĞRETİM OKULU 2.DÖNEM 5.SINIF MATEMATİK DERSİ 3.YAZILI SINAVI SORULARI
ADI SOYADI:……………………………..
SINIFI: ………. NO: ……. 27/05/2008

1. Ali Can, aldığı hikaye kitabının 54 sayfasını okumuştur. Kitabın sayfa sayısına baktığında ‘sini okuduğunu görmüştür. Buna göre kitabın tamamı kaç sayfadır? (7 Puan)

2. Annem bir markette fiyatı 300 ve 600 TL olan iki üründen birer tane aldı. Markette tüm ürünlerde % 20 indirim yapılmaktadır. Annem markete kaç TL ödemiştir? (7 Puan)

3. %45’i 1350 olan sayının %20’si kaçtır? (7 Puan)

4. Bir üretici 63 ton buğday üretmiştir. Bu buğdayın 49, tonunun kilosunu 500 kr dan. Geriye kalan buğdayın tonunu ise 6000 TL den satmıştır. Bu satıştan kaç TL almış olur? (7 Puan)

5. 5 katlı bir apartman dairesinde her katta 4 oda, her odada 4 pencere ve her pencerede 4 cam varsa bu apartmandaki toplam cam sayısı kaçtır? (7 Puan)

6. Kenarları ardışık çift sayılardan oluşan bir üçgenin çevresi 84 cm olduğuna göre en uzun kenarı kaç desimetredir? (7 Puan)

7. Üç yazılının aritmetik ortalaması 83 olan bir öğrencinin karnesine notun 85 düşmesi için dördüncü yazılıdan en az kaç alması gerekir? (7 Puan)

8. Bir işyerinde 18 kişi her biri eşit miktarda içerek günde 90 litre su bitirmektedirler. İşten 7 kişi ayrılırsa günlük kaç litre su içilir? (7 Puan)

9. 840 TL’nin ’ini harcadım. Geriye kalan paramın iki katı kaç TL’dir? (7 Puan)

10. ‘ü 600 olan bir sayının, ‘i kaçtır? (7 Puan)

indir

indir

indir

BALIKESİR FATİH İLKÖĞRETİM OKULU
5/A SINIFI II. DÖNEM III. MATEMATİK SINAVI

Ödev Kalemi Piknik
Menü Fiyatı
Döner 5 TL
Adana 3 TL
Beyti 8 TL
Köfte 6 TL
Ayran 1 TL
Su 2 TL
Kola 1 TL
Meyve suyu 2 TL
Aşağıdaki soruları yandaki tabloya göre cevaplayınız.
1. Barış 1 döner;1köfte ve 2 ayran için kaç lira öder? 5p

2. Barış daha sonra 5 arkadaşıyla beraber gelip 6 adana, 4 döner ve bunun yanında 5 meyve suyu, 2 su ve 2 kola içmişlerdir. Bunun sonunda kaç TL ödenmiştir? 5p

3. Barış’ın babası Ödev Kalemi Piknik’te bulunan yiyeceklerden birer tane, içeceklerden 2’şer tane alıyor. Barışın babası kaç TL öder? 5p

4.
3 6 ? 24
6 18 54 ?
18 ? 72 144
Yandaki kutuda boş bırakılan yerlere rakamlar arasında ilişkiyi göz önünde bulundurarak doldurunuz. 5p

5. 7 tane yarım ile 7 tane çeyreğin toplamı kaçtır? 5p

6. Bir sınav 09:30‘da başlayıp 195 dakika sürecekti, sınav saat kaçta sona erer? 10p

7. Üç arkadaşı yaşları toplamı 51’dir. 5 yıl önceki yaşları toplamı kaçtır? 5p

8. Bir öğrencinin Türkçe dersi yazılı notları 89, 64, 44, 83‘tür. Bu öğrencinin Türkçe dersi not ortalaması kaçtır? 10p

9. Aşağıdaki ifadelerin önündeki parantezlerin içine doğru ise “D”, yanlış ise “Y” harfi yazınız. 10p
( ) Bir çemberin çevresi, çapı ile pi sayısının çarpımına eşittir.
( ) karenin çevresi daima dikdörtgenin çevresinden büyüktür.
( ) Düzlemde iki noktadan yalnızca bir doğru geçer.
( ) Paralel kenarın karşılıklı açıları birbirine eşittir.
( ) Çevresi 24 cm olan karenin bir kenarının uzunluğu 12cm’dir.

10. 7, 6, 8, 2, 1 ve 5 rakamları kullanarak aşağıdaki işlemleri yapınız. 10p
 En büyük toplamı  En küçük toplamı
     
     
_+______ +_________

 En büyük farkı  En küçük farkı bulunuz
     
     
–______ –_______

11. Bir otoparkta 17 motosiklet, 19 taksi vardır. Buna göre otoparkta kaç tekerlek vardır? 5p

12.
5 13
19 11 3
9
Yandaki tabloda satır, sütun ve köşegenlerin toplamı 33’tür. Tablodaki boş kutulardaki sayıları bulunuz. 5p

13. Aşağıdaki işlemleri yapınız. 5p

24627 + 13484 =…………… 36421 + 3047=……………….. 62504 + 8178=…………..

36421—1714=……………… 56434—14252=……………….. 67024—1234=…………

14. Ardışık üç doğal sayının toplamı 246’dır. Bu sayıların en küçüğü ile en büyüğünün toplamı kaç olur? 5p

15. Okunuşları verilen ondalık kesirleri virgül kullanarak yazınız. 10p
 Sıfır tam yüzde beş: …………………  Yirmi üç tam binde yedi :…………………

 Dokuz tam onda dört :……………..  Seksen altı tam onda dört :…………………

 Yirmi beş tam binde yirmi :…………………
Mukatdes TUTAN

indir

indir

indir